Innovatieve leerwerkomgevingen in beweging

Fricties en leerpotentieel

Samenvatting

Innovatieve leerwerkomgevingen brengen onderwijs, werkveld, onderzoek en samenleving samen. Betrokkenen hebben vaak beperkt zicht op hoe deze samenwerking zich ontwikkelt en hoe deze kan worden versterkt. Hoe deze samenwerking zich ontvouwt en versterkt kan worden is voor betrokken actoren vaak onvoldoende inzichtelijk. Een perspectief dat ruimte laat voor niet-lineariteit, onvoorspelbaarheid en de voortdurende invloed van lokale interacties is daarvoor noodzakelijk.

Vanuit een hermeneutische benadering verkent dit onderzoek hoe professionals betekenis geven aan samenwerking en hoe samenwerkingsprocessen zich ontvouwen. Via semigestructureerde interviews, focusgroepen en hermeneutische dialoogsessies met actoren uit diverse sectoren zijn drie samenwerkingsbewegingen zichtbaar geworden die  herkend en benoemd worden als pionieren, rijpen en versterken.

Pionieren kenmerkt zich door relationele energie en experimentele initiatieven, rijpen door structurele verankering, gelaagd leiderschap en systematisch leren, en versterken door grensoverstijgende samenwerking, gezamenlijke identiteiten en responsief handelen. Binnen elke beweging treden fricties op, zoals tussen relationeel vertrouwen en organisatorische borging, tussen structurering en adaptiviteit, en tussen gezamenlijke en afzonderlijke organisatiebelangen. Gezamenlijke herkenning en betekenisgeving van deze fricties vormen de kern van het leerpotentieel. De wederkerige interactiepatronen sluiten aan bij de (sociale) complexiteitstheorie.

Het onderzoek biedt actoren in innovatieve leerwerkomgevingen een reflectief interpretatiekader om samenwerkingsdynamieken te herkennen, te duiden en gericht te versterken.