Co-design van hoger beroepsonderwijs

Een complex leer- en innovatieproces

Samenvatting

Het hoger beroepsonderwijs wordt geconfronteerd met toenemende eisen van responsiviteit richting studentenpopulatie, beroepspraktijk en maatschappij. Dat vraagt om onderwijsontwerpprocessen die gekenmerkt worden door continue co-creatie. Dergelijk collaboratief curriculum design is echter complex. In de praktijk ervaren docenten allerlei knelpunten tijdens co-design die het leer- en innovatieproces kunnen belemmeren.

Deze studie heeft als doel om die knelpunten systematisch in kaart te brengen. Hiertoe zijn gegevens van twee deelstudies binnen een PhD-traject naar responsieve curriculumontwikkeling geanalyseerd vanuit een systematisch perspectief.

De resultaten laten zien dat de knelpunten die de docenten ervaren zowel samenhangen met hun eigen kennis, houding en vaardigheden, als met onduidelijkheden en suboptimale omstandigheden vanuit de context. Deze contextuele factoren lijken daarbij te functioneren als vergrootglas dat sluimerende spanningen en interpersoonlijke problematiek vergroot. Hoe het co-designproces verloopt lijkt sterk afhankelijk van de mate waarin spanningen bespreekbaar worden gemaakt.

Deze bevindingen benadrukken het belang van gerichte procesondersteuning. Facilitators kunnen een sleutelrol vervullen door het co-designproces te begeleiden met passende instrumenten en werkvormen, en door verbindingen te leggen tussen betrokkenen en organisatieniveaus. Deze bijdrage benadrukt dat ondersteuning op team- en organisatieniveau nodig is voor de ontwikkeling van responsief onderwijs.